HELORA: een nieuw ziekenhuisnetwerk op regionale schaal

HELORA introduceert een schaalvergroting in het denken over zorginfrastructuur. Elk ziekenhuis reageert op zijn eigen context, landschap en rol binnen het netwerk, maar alle vijf delen een gemeenschappelijke vormtaal.

Het resultaat is geen herhaling van één model, maar een familie van gebouwen. Toegangen, onthaalruimtes en circulatiestromen creëren herkenbaarheid binnen het hele netwerk, terwijl elke locatie haar eigen karakter behoudt.

De schaal en complexiteit van HELORA vragen om een geïntegreerde aanpak. Het project brengt architectuur, engineering, landschap en zorgplanning samen in een multidisciplinair team onder leiding van Archipelago en Sweco, met Tractebel en een brede groep gespecialiseerde partners.

Vanaf de eerste ontwerpfases worden toekomstige gebruikers betrokken. Zorgprofessionals, managers en technische teams dragen bij aan een ontwerp dat aansluit bij reële noden en ingebed is in de dagelijkse realiteit van zorg.

HELORA vertrekt vanuit een regeneratieve ambitie. Op menselijke schaal is het ziekenhuis een plek van herstel en welzijn. Op regionale schaal wordt elke site een kans om nieuwe verbindingen te creëren tussen infrastructuur, stad en landschap.

De ziekenhuizen worden niet opgevat als geïsoleerde objecten, maar als open structuren die hun omgeving activeren en de zorginfrastructuur verbinden met het territorium dat ze bedient.

Een van de belangrijkste ruimtelijke elementen is de centrale tuin. Die organiseert het gebouw, brengt daglicht naar binnen, verhoogt de omgevingskwaliteit en biedt patiënten, bezoekers en medewerkers een herkenbaar oriëntatiepunt.

De directe relatie met natuur verandert de beleving van het ziekenhuis. De tuin brengt rust, openheid en visuele continuïteit en ondersteunt zo een meer intuïtieve en menselijke zorgervaring.

De ziekenhuizen zijn opgebouwd volgens een duidelijke functionele logica. Een sokkel bundelt ambulante en medisch-technische functies die een directe verbinding met de buitenwereld nodig hebben. Daarboven worden de hospitalisatie-eenheden georganiseerd, met oog voor efficiënte verdeling en toekomstige aanpassing.

De scheiding van circulatiestromen voor patiënten, personeel en logistiek vermindert conflicten, verhoogt de operationele efficiëntie en maakt het gebouw leesbaarder voor gebruikers.

HELORA integreert de Space Kit Approach van Archipelago: een componentgerichte methode die evidence-based design vertaalt naar concrete ruimtelijke tools. De space kits definiëren functionele eenheden die op verschillende manieren gecombineerd kunnen worden, terwijl de samenhang tussen de vijf ziekenhuizen behouden blijft.

Door patiëntenkamers, wachtruimtes, werkplekken en andere terugkerende omgevingen te standaardiseren, ontstaat een gedeeld kader dat ruimtelijke kwaliteit bevordert, prefabricatie ondersteunt en toekomstige aanpasbaarheid vergemakkelijkt.

Zorgpraktijken en gezondheidsnoden evolueren snel. HELORA is daarom ontworpen als een open systeem dat in de tijd kan meegroeien. De hospitalisatie-afdelingen kunnen verticaal worden uitgebreid, terwijl de sokkel horizontaal kan groeien volgens toekomstige behoeften.

Deze flexibiliteit maakt het mogelijk om capaciteit aan te passen, diensten te herorganiseren of te reageren op crisissituaties zonder complexe structurele ingrepen.

Duurzaamheid is vanaf de eerste fases geïntegreerd in het project. Berekeningen van de koolstofvoetafdruk sturen ontwerpkeuzes richting lagere emissies, geoptimaliseerde energiesystemen en duurzame materialen.

Hybride hout-betonstructuren verminderen de koolstofimpact en vergroten de constructieve flexibiliteit. Hernieuwbare energiesystemen combineren geothermie, warmtepompen en zonne-energie. Geprefabriceerde houten gevelelementen verbeteren de energieprestaties, beperken werfafval en ondersteunen mogelijke toekomstige herbruikbaarheid.